TÌM CÔ BỘ ĐỘI, NGÀY 30.4.1975

Cô bộ đội từ rừng vào phố, quá trẻ và quá ngỡ ngàng bên hàng kem, nước giải khát sau khi vào Sài Gòn, ngày 30.4.1975.
Ai có nhận ra cô và giờ cô ở đâu, thì chỉ mình với?..

(Photo: Jean Claude Labbe, PV Pháp).

GIỮ MỐC BIÊN GIỚI PHÍA BẮC - KỲ 2: RẬP RÌNH BẢN GIỐC

Một bè du lịch Việt Nam chở khách thăm Thác Bản Giốc

Các mốc 835, 836 (chính - phụ) được cắm tại khu vực Thác Bản Giốc (Đàm Thủy, Trùng Khánh, Cao Bằng) năm 2001 đã tạm chấm dứt các vụ tranh chấp. Nhưng với người dân Đàm Thủy, tinh thần cảnh giác vẫn luôn thường trực và sẵn sàng có mặt bên mốc giới - đường biên, chỉ sau 3 tiếng kẻng.

Tiếng kẻng giữ đất

Ông Lý Viết Coỏng, nguyên Đồn trưởng Biên phòng (BP) Đàm Thủy, về nghỉ hưu năm 2007 khi là thượng tá, Phó trưởng phòng Trinh sát, Bộ Chỉ huy (BCH) Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Cao Bằng nhớ lại: Thác Bản Giốc là thác nhiên nhiên thuộc xã Đàm Thủy (Trùng Khánh, Cao Bằng), nhưng phía Trung Quốc cũng nhận của họ và gọi tên là thác Tắc Then, thuộc công xã Thạch Long, huyện Đại Tân (tỉnh Quảng Tây). Khu vực Thác Bản Giốc tính từ các thửa ruộng Thoong Bốc đến sát chân núi nhánh song cực Bắc của thác. Các cồn đất của thác gồm: Pò Thoong, Pò Rư, Pò Bắc, Lũng Chang đều do nhân dân ta ở các bản đó quản lý và sản xuất canh tác. Khu vực này có mốc 53, 53 phụ và mốc 54.

Toàn cảnh Thác Bản Giốc - Ảnh: Độc Lập

“Từ năm 1965, phía Trung Quốc đã có ý đồ lấn chiếm Thác Bản Giốc, xây dựng trạm thủy điện ngay cạnh nhánh sông cực Bắc và ngăn nước trên nhánh sông này hòng thay đổi dòng chảy, có lợi cho họ. Những năm sau đó, lực lượng bảo vệ biên giới Trung Quốc nhiều lần xâm nhập lãnh thổ ta, ngăn cản BĐBP và nhân dân ta đi lại với mức độ ngày càng tăng, diễn biến rất phức tạp, nhất là trong năm 1975-1976. Thậm chí họ còn ngang ngược nhận đường biên giới đi qua dòng phía Nam của thác, Cồn Pò Thoong là lãnh thổ của họ”, ông Cỏong rành mạch vậy và chi tiết: “Từ lúc ký Hiệp ước Biên giới đất liền tháng 12.1999 đến cuối 2004, phía Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ làm cầu khu vực thác, làm bè mảng để đưa dân và du khách vào chân thác tham quan du lịch và nhất là xâm nhập Cồn Pò Thoong, làm đường ra mốc 53 lấn sang đất ta”.

Ông Trần Quý Sơn, nguyên trưởng thôn Bản Giốc

“Cuộc đấu tranh ở khu vực Cồn Pò Thoong và đoạn từ đỉnh thác nối đến mốc 53 là ác liệt nhất và tiên phong là người dân các thôn ở Đàm Thủy”, nguyên Đồn trưởng BP Đàm Thủy nói.

Tay không giữ cồn Pò Thoong

Ông Trần Quý Sơn (57 tuổi), nguyên Trưởng thôn Bản Giốc hồi tưởng: “Nóng nhất là thời điểm 1998-2000, khi manh nha các dịch vụ du lịch dưới chân thác, bè chở khách Trung Quốc đi qua đường trung tuyến, áp sát bờ sông phía Việt Nam, thậm chí còn định cho người Trung Quốc nhảy lên. Ngăn cản các hành động này, hàng trăm người dân thôn Bản Giốc đã cắt cử nhau ra trực ven bờ sông Quây Sơn” và cắn môi: “Chúng tôi chuẩn bị sẵn gậy gộc. Cũng chỉ dọa và sử dụng trong trường hợp họ nhảy lên đất ta. Nhưng bên họ thì dùng gạch đá ném thẳng vào chúng tôi làm nhiều người bị thương”.

Ông Nông Tài Nghĩa (phải) và PV Thanh Niên bên mốc cũ 53 

“Hồi ấy, có 1 doanh nghiệp dựng quán bán hàng dưới chân thác, bên họ còn định tràn sang ngăn cản nên dân chúng tôi cũng hô nhau ra giữ đất. Sau 2-3 ngày căng thẳng ném đá, họ lợi dụng đêm tối bơi sang đốt hết quán xá”, ông Trần Quý Sơn kể.

Trên đỉnh thác Bản Giốc có gần 100 hộ dân thôn Cô Muông bao năm canh giữ mốc giới cùng tổ công tác BP của Đồn BP Đàm Thủy.
Dẫn tôi ra thăm chợ tự phát đường biên, ông Nông Tài Nghĩa chỉ cột mốc 53 bằng đá cũ kỹ được cắm từ thời Pháp - Thanh đứng ngay ngắn cạnh mốc 835 và kề đó là mốc 835 (1), bảo: “Hồi hoàn thành phân giới cắm mốc, phía Trung Quốc đòi nhổ mốc 53 cũ nhưng bên ta kiên quyết không cho” và cười: “Dân họ chỉ đi vào mấy bước là dân mình ngăn chặn ngay. Không cần đến BĐBP”.

Phía TQ ghi “Dẫn đường cho nhân viên khủng bố là hành vi phạm tội”

Còn ở ngọn núi sau Tổ Công tác BP của Đồn BP Đàm Thủy, vẫn sừng sững chòi canh xây gạch cũ kỹ, đối mặt với cả các cột camera nhìn chòng chọc sang đất ta. Đại úy Nông Tiến Hùng, Tổ trưởng công tác BP nghiêm nghị: “Anh em ngày đêm canh gác. Ở trên đây, không bao giờ được mất cảnh giác, không được để Tổ quốc bị bất ngờ”…

(Còn nữa)
 
Mai Thanh Hải

Kỳ 3: Sóc Giang căng như dây đàn

Cửa khẩu Sóc Giang nằm cách khu di tích Pắc Bó (Hà Quảng, Cao Bằng) chỉ chục km với hệ thống nhà cửa, đường sá khang trang như bao cửa khẩu quốc tế khác. Ít ai biết, mỗi ngôi nhà ở đây xây lên đều trầy trật vì sự ngăn cản từ phía… Trung Quốc.

Chòi gác trên núi của Tổ Công tác Biên phòng gần đỉnh thác Bản Giốc - Ảnh: Độc Lập

Cờ Tổ quốc tung bay trên Trạm Kiểm soát BP Bản Giốc - Ảnh: Độc Lập

CĂN CỨ QUÂN SỰ CAM RANH, 1968

Reds - Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ tại căn cứ Cam Ranh năm 1968, cựu nhân viên quân sự Mỹ Alfred Eisenstaedt đã ghi lại nhiều hình ảnh hiếm có ở căn cứ có vai trò hết sức quan trọng đối với quân đội Mỹ.

Ấp Trường Đông, một khu dân cư gần căn cứ Cam Ranh năm 1968.

Những ngôi nhà ở ấp Trường Tây.

Một góc căn cứ hải quân Mỹ trên bãi Hòn Lương, Cam Ranh.

Tàu vận tải Mỹ neo đậu trên bãi Đỏ, Cam Ranh

Căn cứ không quân Mỹ ở Cam Ranh.

 Toàn cảnh khu căn cứ không quân.

Tên lửa phòng thủ bờ biển của Mỹ ở Cam Ranh.

Tàu đổ bộ của Mỹ ở bãi Đỏ, Cam Ranh.

Kho bãi của Mỹ ở Cam Ranh.

Các căn cứ của quân đổi Mỹ nằm trải dài nhiều km dọc bờ vịnh Cam Ranh.

Các khu vực của căn cứ Cam Ranh được kết nối bằng hệ thống đường nhựa.

 Các trại lính trong căn cứ

Khu cảng hàng hóa.

Cận cảnh một khu vực đóng quân của lính Mỹ ở Cam Ranh.

Máy bay F-4 Phantoms của Mỹ tại căn cứ Cam Ranh

Cồn Xứng - một doi đất hẹp đâm ra vịnh Cam Ranh

Bãi container của Mỹ ở căn cứ Cam Ranh.

Cửa Bé ở Cam Ranh

Hải đăng đổ nát trên mũi Hòn Lương, vịnh Cam Ranh

 Điểm đóng chốt của quân Mỹ ở Hòn Lương.

Trực thăng Kaman H-43 Huskie của Mỹ tại căn cứ Cam Ranh.

Máy bay vận tải quân sự Lockheed C-130 Herculeses của Mỹ tại Cam Ranh.

Khu căn cứ Mỹ trên bãi Đỏ, Cam Ranh.

Sân bay Cam Ranh Tây.

Toàn cảnh vùng vịnh Cam Ranh.

 Khí tài của máy bay F-4 Phantoms

Một góc nhìn toàn cảnh khu căn cứ ủa Mỹ ở bãi Đỏ, Cam Ranh.

MIỀN BẮC, NĂM 1967

Reds - Hố tránh bom cạnh đường tàu điện ở Hà Nội, dân quân Hải Phòng sẵn sàng chiến đấu, nông dân Thái Bình hăng hái lao động sản xuất... là những hình ảnh khó quên về miền Bắc Việt Nam năm 1967.

Hình ảnh do nhà báo Mỹ Lee Lockwood thực hiện trong chuyến thăm miền Bắc Việt Nam năm 1967.

Các nữ dân quân Hà Nội nghỉ giữa giờ trong một buổi luyện tập.

Một hố tránh bom cá nhân nằm cạnh đường tàu điện tại một con đường ở Hà Nội

Xe bọc thép chở quân BTR-152 của Liên Xô được cải biến thành xe phòng không ở Hà Nội.

Cảnh bán vé xe khách ở Hà Nội sau kỳ nghỉ Tết năm 1967. Nhiều trẻ em được đưa về ăn tết tại Hà Nội sẽ theo các chuyến xe trở về vùng sơ tán tại nông thôn.

Một nữ công nhân trong Nhà máy dệt tại TP Nam Định. Đây là nhà máy dệt lớn thứ hai của miền Bắc Việt Nam. Phần lớn nhà máy đã được sơ tán về các vùng nông thôn, chỉ còn một vài bộ phận hoạt động tại thành phố. Các công nhân mặc quân phục vừa làm việc vừa đeo súng trường để sẵn sàng chiến đấu.

 Một dân quân trong buổi tập luyện tại Hà Nội.

Dân quân túc trực trên tháp canh phòng không bên ngoài một nhà máy tại Hải Phòng.

 Lực lượng dân quân dùng đất đá lấp một hố bom khổng lồ do máy bay Mỹ vừa gây ra trên Quốc lộ 1 gần Ninh Bình. Chỉ sau 3 giờ hố bom đã được xử lý, xe cộ lưu thông bình thường trở lại.

Trong một công viên tại Hải Phòng, các công nhân cảng tổ chức một buổi "tự phê", thảo luận cách đẩy nhanh công việc tại cảng

Tàu vận tải Liên Xô neo đậu tại cảng Hải Phòng.

Dân quân trên trận địa pháo cao xạ phía bên ngoài một nhà máy tại Hải Phòng

Khẩu pháo này do Mỹ sản xuất, tịch thu được từ quân Pháp tại Điện Biên Phủ, theo tiết lộ của cán bộ nhà máy.

 Tù binh Mỹ cúi đầu trong buổi họp báo tại Hà Nội.

 Đại úy Murphy N. Jones thuộc Không quân Mỹ (theo báo cáo mất tích hôm 30/6/1966) được một bác sĩ tháo băng bột ra khỏi cánh tay tại một nhà tù ở miền Bắc Việt Nam.

 Bia tưởng niệm tại địa điểm ngôi trường bị trúng bom tại làng An Tiêm, tỉnh Thái Bình. Hai máy bay Mỹ đã thả mỗi chiếc hai quả bom vào làng này cuối năm 1966, khiến 30 trẻ em và một giáo viên tại ngôi trường trên thiệt mạng. Tên của nạn nhân được khắc trên tấm bia.

Một bức ảnh tập thể của ban lãnh đạo hợp tác xã nông nghiệp xã Nguyên Xá, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Trên tường là một tranh cổ động vẽ các ngón tay giận dữ của thế giới chỉ vào mặt Tổng thống đương nhiệm Mỹ Johnson.

Một xã viên tiên tiến hợp tác xã Nguyên Xá hút thuốc lào tại nhà.

Nông dân Thái Bình ra đồng làm việc sau giờ nghỉ trưa. Tỉnh Thái Bình là một vựa lúa quan trọng của miền Bắc Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ.