ĐẢO CÓ CHIM SƠN CA

Mai Thanh Hải - Đến Sơn Ca lúc 5 giờ sáng, sóng lừng vẫn ầm ập đánh ngang mạn khiến tàu chao đảo như đưa võng trong sức gió mạnh ngàn ngạt, muốn tắc thở.

Mới 5 giờ sáng thôi, nhưng ở biển mặt trời mọc rất sớm nên chỉ nhoáng cái, chân trời đã ửng màu phớt hồng và nhoáng cái nữa, cả vừng biển giáp trời đã đỏ rực, vén màn tối cho mây sáng trong văn vắt.

Đêm qua, phòng mình có 5/7 người say sóng, cứ tý cái lại nhổm đầu dậy, vớ túi ni lông chúi đầu vào đó thở hắt lên hắt xuống, khiến căn phòng chật như nêm nồng nặc mùi... trớ, khiến mình phải cắn răng đang run lập cập vì lạnh, ra mắc võng nằm boong tàu giữa trời mù, biển động.

Đã mặc đủ quần áo dài, trộm thêm cái chăn bên Câu lạc bộ Sĩ quan và cuốn 1 mặt võng lên trùm kín như con tằm, nhưng giấc ngủ cứ chập chờn khi chốc chốc sóng ào lên boong, đuổi nhau từ bên này sang bên kia tàu khiến cả khối sắt thép chao đảo như say xỉn, đôi dép của mình vút cái lao xuống biển, mất dạng.

Cả chục ngày ăn ngủ vạ vật nên lúc nào cũng đói ngủ. Đêm qua lại dính quả mất ngủ vì lo rơi tõm xuống biển.

Ấy thế nhưng khi hừng đông vừa bừng dậy, đảo thấp thoáng phía chân trời với định dạng Sơn Ca, mình lại vụt tỉnh như sáo sậu.

Một ngày ở Sơn Ca, có rất nhiều chuyện để kể về những đồng đội ngày đêm căng mắt giữ đảo, trước mọi thủ đoạn đê hèn của quân ăn cướp, lăm le chiếm từng khối cát, rặng san hô.

Thế nhưng, ở giữa biển khơi này, việc nối mạng internet là một kỳ công và mình đã rất kỳ công khi viết được những dòng này, post những tấm hình này.

Chỉ biết nói rằng: Mình đang ở đảo - Nơi ấy vẫn có chim Sơn ca.
----------------------------------------------------------------------

Đảo Sơn Ca nằm ở tọa độ 10 độ 22 phút 36 giây N và 114  độ 28 phút 42 giây E, cách đảo Ba Bình 6,2 hải lý về phía Đông.

 Đảo hình bầu dục, hẹp ngang, nằm theo hướng Tây Bắc – Đông Nam.

Đảo dài khoảng 450 m, rộng chừng 102 m. Khi thủy triều xuống thấp nhất, đảo cao từ 3,5 đến 3,8 m.

Trên đảo có nhiều cây cối xanh tốt, nhiều cây sống lâu năm lá xum xuê, rợp bóng mát rất thích hợp với điều kiện sinh sống của chim Sơn ca.

Do nhu cầu bản năng, thường đến đây làm tổ, nuôi con và sinh sống nên người ta đặt tên cho đảo là Sơn Ca.

Là đảo nổi, mặt đảo bằng phẳng, thổ nhưỡng trên đảo là cát san hô, được phủ một lớp bùn mỏng lẫn phân chim, không có đất màu nên việc trồng rau xanh rất khó khăn.

Nằm trên nền san hô ngập nước, đảo không có nước ngọt.

Địa hình đảo tương đối đơn giản, nhô cao ở giữa, thoải dần về thềm san hô bao quanh đảo.

Khí hậu, thủy văn ở đảo Sơn Ca mang đặc trưng mang đặc trưng khí hậu thủy văn của quần đảo Trường Sa, mùa hè mát mùa đông ấm. Tuy nhiên do ở vĩ độ thấp nên thời tiết buổi trưa oi bức.

Mùa khô ở đảo bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 5, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 1 năm sau. Những ngày mùa khô, thời tiết rất khắc nghiệt, ngày nắng, nóng kéo dài từ sáng sớm đến xẩm tối.

Thủy triều ở đảo là chế độ nhật triều, một lần nước lên, một lần nước xuống. Số ngày nắng trên đảo thường dao động trên dưới 300 ngày trong năm.

Đảo chịu sự chi phối của 3 khối gió mùa Đông Bắc, Đông Nam và Tây Nam, mạnh và hoạt động dài ngày là gió mùa Đông Bắc về mùa đông và gió mùa Tây Nam về mùa hè, mang hơi nước từ biển gây hư hại cho vũ khí, trang thiết bị và sinh trưởng của cây cối.

Những tháng mùa mưa, thời tiết mát mẻ hơn, nhưng hay có giông gió bão ảnh hưởng đến các hoạt động trên đảo.

Thực vật ở đảo khá phong phú, đa dạng về chủng loại song nhiều hơn là cây bàng quả vuông, sồi, phi lao, muống biển và một số loài cỏ thân mềm có nguồn gốc tự nhiên và do cán bộ chiến sĩ mang từ đất liền ra đảo, lâu ngày phù hợp với điều kiện thời tiết, thiên nhiên của đảo nên phát triển tốt, xanh mát quanh năm.

Có thể nói, cùng với Song Tử Tây, Sơn Ca là một trong 2 đảo có thảm thực vật phong phú, xanh tốt.

Xung quanh đảo, biển có nhiều loài ốc, cá, hải sâm. Chim có một số loài, nhiều hơn cả là chim sơn ca và một số loài chim di cư theo mùa.

Cùng với các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, đảo Sơn Ca là lá chắn vòng ngoài bảo vệ sườn phía đông của các tỉnh Nam Trung Bộ.

Nằm trong cụm Nam Yết, đảo Sơn Ca phối hợp với các đảo trong cụm và trong quần đảo, tạo thành thế trận liên hoàn, bảo vệ cho mình và các đảo khác chống lại sự xâm chiếm, đóng xen kẽ của lực lượng nước ngoài.

Xung quanh đảo Sơn Ca, phía sát ngoài rìa của thềm san hô có nhiều loài cá quý như chim thu ngừ mú và một số loài hải sản có giá trị dinh dưỡng cao.

Mùa sóng yên biển lặng, tàu thuyền tập thể, các nhân các địa phương ven biển Việt Nam và các nước trong khu vực đến đánh bắt, khai thác, chế biến hải sản tương đối đông đúc.

Một số loài cá xuất khẩu mang lại lợi nhuận kinh tế cao như cá ngừ đại dương, cá mú đã cho thấy giá trị kinh tế của khu vực đảo.

Thành tích khen thưởng của đảo:

6 lần được BTL Hải quân tặng Đơn vị Quyết thắng (1999, 2000, 2002, 2007, 2008, 2009); 1 Bằng khen của Tư lệnh Hải quân về thành tích xuất sắc trong cuộc Vận động 50 (12/2002); 1 Bằng khen của Tổng cục Chính trị về thành tích xây dựng đơn vị Vững mạnh toàn diện; 4 Bằng khen của Bộ Quốc phòng vì đã có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ Huấn luyện – Sẵn sàng chiến đấu, góp phần xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng và Bảo vệ Tổ quốc (4/2006, 4/2008, 4/2009, 4/2010); 1 Bằng khen của Tư lệnh Hải quân (4/2010). Năm 2011 được BTLHQ tặng danh hiệu đơn vị Quyết thắng.
(Nguồn: Cục Chính trị Hải quân)
-----------------------------------------------------------------------------

THANH NIÊN LÀ CỦA CHÚNG TA

TNO - Mời các anh - chị - em và các bạn tham gia mục Tôi viết của Thanh Niên Online.

Ở Thanh Niên Online, các bạn không phải là "độc giả" mà các bạn là "cổ đông". Nói cách khác: Thanh Niên không phải của chúng tôi, Thanh Niên là của CHÚNG TA.

Xin đọc: TẠI ĐÂY

"BA KHÔNG"...

TNO - Năm 1972, vừa bước vào 18 tuổi tây, mình đã đi bộ đội. Khí thế hừng hực “Đường ra trận mùa này đẹp lắm” thôi thúc. Nhưng mình vào bộ đội, còn một lý do nữa: Để được ăn no.

Ở nhà bữa ăn bữa nhịn, đói vàng mắt. Đi học Sư phạm ngày được 5 lạng gạo, vẫn đói. Vào bộ đội chắc là được ăn no, vì tiêu chuẩn 7 lạng gạo một ngày. Vậy là mình đi.

Đợt ấy nhà trường tổ chức tiễn “8 sinh viên ưu tú lên đường đánh Mỹ” hoành tráng lắm.

Nhưng đến chỗ giao quân thì có 6 “sinh viên ưu tú” với lý do hắc lào, mắt kém, tổ đỉa, ếc- si- ma… (bởi nhựa xương rồng), nên lại được quay về trường tiếp tục học tập.

Còn lại hai thằng là Biểu (quê Ý Yên) và mình, “ra đi đầu không ngoảnh lại”.

Thằng Biểu này nghịch lắm, hắn chả ngồi yên lúc nào.

Hắn có cái đồng hồ Ni- cờ- le (vừa nghe vừa lắc) từ thời Pháp chạy tậm tà tậm tịt. Thỉnh thoảng thấy hắn ta lại mở nắp gạt gạt xoáy xoáy, vẫn tậm tịt. Một lần hắn điên tiết tháo tung ra. Khi lắp lại thấy thừa ra một cái bánh xe, đồng hồ vẫn chạy… được gần một ngày rồi chết ngóm!

Lúc ấy cân cả quần áo mới được 41 ki lô, nên mình và Biểu được biên chế về Tiểu đoàn 663 - Tiểu đoàn lính “thấp bé nhẹ cân” của Trung đoàn 19, tập trung vỗ cho lớn để ra chiến trường: Ngày 3 bữa cơm độn bột mì Liên Xô, sáng ra ngoài một cái bánh mì luộc to bằng cái chén uống nước còn được thêm một cốc sữa nhạt như nước gạo và 2 viên pô-li vi-ta-min.

Nhưng vẫn đói.

Những thằng lính choai đang tuổi ăn tuổi lớn nên lúc nào cũng thèm ăn.

Biểu ở Trung đội 2, mình ở Trung đội 3 nhưng hai thằng thường trùng phiên gác. Hắn gác đầu xóm, mình cuối xóm…

Một lần vào đêm khuya, vừa buồn ngủ vừa đói thì Biểu ta đến chỗ mình gác, chìa cho hai cái mì luộc. Chao ơi, ngon ơi là ngon. Và sau đó thì bận gác nào cũng vậy.

Mình hỏi mì ở đâu hắn lắc đầu bí mật: “Thực hiện Ba không: Không biết, không nghe, không nói!”.

Một đêm đứng gác ở cuối xóm, đang băn khoăn: “Không biết hôm nay thằng Biểu có gác không mà bây giờ không thấy có mì luộc?”. Chợt nghe báo động toàn đơn vị: "Đồng chí Hạ quản lý bị… ám sát, may mà chưa việc gì vì có tinh thần đề cao cảnh giác".

Ban Chỉ huy gọi 3 thằng gác là mình, Biểu và một thằng nữa lên làm kiểm điểm. Cả 3 thằng đều ba không: “Không nghe, không thấy, không biết”. Ban Chỉ huy tra hỏi một hồi, áng chừng các thủ trưởng cũng buồn ngủ nên đành thả cho về.

Sáng hôm sau nghe Biểu kể, mình mới biết được sự việc: Thì ra mấy lần có mì ăn đêm, là do thằng này lấy trộm mì luộc ở nhà bếp Đại đội. Hắn lấy bằng cách giương lê 4 cạnh của khẩu AK xỉa vào cái rổ mì luộc dành cho lính ăn sáng. Cái rổ ấy để gần cửa sổ. Thằng cha Hạ quản lý nằm tít ở góc trong nhà kho, ngủ ngáy khò khò, hớ hênh thế. Biểu ta chỉ lấy có 4 cái đủ cho 2 thằng, vì số bánh nặn ra bao giờ cũng dôi hơn số quân, mà 3 ngày mới có một phiên gác, nên tay Hạ không biết là mất.

Đêm hôm ấy giời nóng quá, Hạ đưa rổ mì luộc vào góc trong, bê chõng ra gần cửa sổ rồi vạch bụng nằm cho mát. Biểu dòm vào: Nhà kho tối mò, ngay chỗ cửa sổ lại thấy trắng nhờ nhờ. Rổ mì luộc đây rồi. Vậy là hắn nín thở giương lê và… xiên.

Lạy giời! Hạ đang mơ màng thì thấy lê nhọn kề bụng, vội nắm lấy rồi gào toáng lên. Nhầm rồi! Là cái bụng thằng Hạ, đếch phải bánh mì luộc. Biểu hoảng quá, giật súng chạy biến về vị trí đứng gác.

Rồi không thấy các thủ trưởng Đại đội nói gì nữa.

Nhưng tay Hạ từ đấy trở đi, cạch không dám nằm cạnh cửa sổ.

Tưởng rằng Biểu chờn, nhưng chỉ tuần sau hắn ta lại có mì luộc đưa cho mình…

Hôm bọn mình chia tay các thủ trưởng để đi B, Đại đội trưởng bảo: “Tao lạ đếch gì! Mấy thằng đói quá rồi ăn trộm mì! May mà lê AK là lê 4 cạnh, đầu không nhọn lắm nên thằng Hạ không việc gì. Nó mà thủng bụng thì chúng mày đi tù!”.

Thì ra các thủ trưởng biết hết, nhưng thương lính đói nên không nỡ kỷ luật, thậm chí còn lờ chuyện cho bọn mình.

Vào chiến trường thì mỗi thằng một nơi. Biểu về Tiểu đoàn bộ binh, còn mình vào Đại đội cối 82.

Cuối năm 1973, có lần Đại đội mình phối thuộc với Tiểu đoàn của Biểu đánh Gò Rùa thì gặp hắn. Hắn mừng húm vồ lấy mình: “Tao để dành cho mày, mấy bận định đưa cho mà bây giờ mới gặp!” và hắn đưa cho mình một cái cuốc Mỹ chiến lợi phẩm.

Ngày ấy có cái cuốc Mỹ còn quý hơn đồng hồ Seiko Nhật, quý hơn vàng vì là cái công cụ đào hầm để giữ gáo.

Cuốc Mỹ tốt lắm, đào hầm gặp đá chém phăng phăng.

Quý bạn hơn thân mình thì mới tặng cái cuốc Mỹ. Mình ngần ngại không dám lấy: “Mày đưa tao thì lấy gì mà dùng?”

Biểu cười hề hề: “Tao sẽ kiếm cái khác!”.

Mấy tháng sau thì có tin Biểu hy sinh.

Nhờ cái cuốc Mỹ của Biểu cho mà hôm nay mình mới được ngồi viết chuyện này.

Còn 6 “sinh viên ưu tú” ngày ấy được trở về tiếp tục học tập, thì bây giờ quyền cao chức trọng cả.

Có một tay ở sở về kiểm tra nhà trường mình, béo tốt oai vệ và đạo mạo lắm.

Nghe hắn hùng hồn huấn thị về đạo đức nghề nghiệp, tự dưng mình chợt nghĩ về cái cây xương rồng bị chém ròng ròng chảy nhựa.

Mà sao cái giống cây nhựa độc ấy lâu nay ít thấy.

Hắn không nhận ra mình. Phải thôi. Gần bốn chục năm rồi!

Lại nhớ Biểu. Biểu ơi!

Mai Tiến Nghị
-----------------
* Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả, là một giáo viên tại Nam Định; cựu chiến binh chiến trường Quảng Nam giai đoạn 1972-1975.
* Hình ảnh chỉ có tính minh họa, không liên quan đến nội dung bài viết.
* Chuyên mục TÔI VIẾT của Báo Thanh niên hoan nghênh độc giả đóng góp bài viết, thể hiện quan điểm của chính mình, trước các vấn đề - sự kiện của đời sống xã hội. Xin đọc tại đây: TÔI VIẾT

'ĐÃ LÀM QUAN THÌ CHỚ LÀM HỀ"...

Đào Tuấn - "Văn học nghệ thuật phải chịu trách nhiệm một phần trước tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ"...

GS Đình Quang, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin có lần kể lại chuyện ông suýt “vỡ nồi cơm” khi dựng vở Bạch đàn liễu.

Vở diễn kể “câu chuyện nhỏ” về một Chủ tịch xã tên Quyền, muốn cậy quyền chiếm hai cây bạch đàn của một gia đình nông dân.

Phê phán nạn tham nhũng, cửa quyền của một cán bộ loại “khoeo chân”, cẩn thận đến mức “không dùng phương pháp tả thực mà sử dụng gián cách” với hậu trường thể hiện một trang báo lớn với những tin tức tích cực.

Rồi “thủ pháp” bóng lão Quyền to dần, trùm lên bóng của đôi thanh niên. Rồi dùng cầu bập bênh để ám thị một ý niệm: sở dĩ có kẻ ngồi được trên cao là do có người cam tâm ngồi dưới thấp…

Ấy thế mà ngay sau khi công diễn, xuất hiện liền câu vè: Đình Quang tiến sĩ tài ba/ Dựng chuyện cây liễu chửi cha chính quyền.

Số phận của Bạch đàn liễu bấy giờ như một thân bạch đàn bầm dập trong bão phê phán, đùn đẩy, sửa chữa, duyệt lên duyệt xuống.

Đúng là “hài kịch”.

Ngay cả khi tác giả đổi tên nhân vật từ “Quyền”, thành “Quyết”, thì không ngờ lại trùng tên một cán bộ cao cấp của… Bộ Công an.

Sáng tạo ở ta khổ thật.

Đến nỗi GS Quang tự trào bằng cái câu chèo của Tào Mạt: “Đã làm Hề thì đừng làm Quan”.

Nhắc lại câu chuyện “Bạch đàn liễu” là vì hôm qua, GS Quang tái xuất hiện để thử trả lời câu hỏi: Vì sao Việt Nam “có rất ít tác phẩm đạt đỉnh cao tương xứng với sự nghiệp cách mạng và cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc”- Câu hỏi đang được đặt ra trong một Hội nghị toàn quốc về sáng tạo văn học do Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức.

Trong cái hội nghị đó, các văn nghệ sĩ hẳn phải dựng lông tóc khi nghe Chủ tịch Hội đồng, PGS-TS Nguyễn Hồng Vinh lý giải “Một số văn nghệ sĩ vẫn còn tâm lý e dè, ngại bộc lộ chính kiến, còn thờ ơ, né tránh mặt trái của đời sống xã hội, những biểu hiện tiêu cực của bộ máy công quyền vì sợ bị “chụp mũ”, bị “định kiến”… nghệ sĩ chưa dám dấn thân, chưa hết mình cho đứa con tinh thần của mình nên sáng tác của họ không phản ánh được khát vọng nhân dân, không phải tấm gương phản chiếu hiện thực xã hội”.

Còn PGS-TS Đào Duy Quát thì lên án: “Văn học nghệ thuật phải chịu trách nhiệm một phần trước tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và nhân dân hiện nay!”.

Đấy nhé, văn nghệ sĩ các vị kém, phải chịu trách nhiệm về sự suy thoái của “bộ phận không nhỏ” là vì các vị nhát, chưa viết đã sợ bị “chụp mũ”, “định kiến”.

Là vì các vị không dám dấn thân.

Là vì con các vị là con ghẻ.

Là vì các vị cứ né bên này, đúng lề bên kia chứ nào có ai cấm đoán gì.

“Ở trên trời nhìn xuống đám đông” ư? Đó là dâm thư. Không chấp.

“Đại gia” ư? Nhạy cảm, cường điệu, nhận định chủ quan, không có lợi cho người đọc.

Cái mà chúng tôi cần là sự dấn thân. Dấn thân giữa cái tốt và cái tốt hơn, chứ không phải giữa cái xấu và cái xấu xa.

Thì chính GS Đình Quang hôm qua cũng xác nhận “tính xung đột của sân khấu” đã “khai tử” từ những năm 50 của thế kỷ trước, với “đao phủ” là thuyết vô xung đột ở Liên Xô cũ.

Theo đó, “trong xã hội chủ nghĩa, mâu thuẫn giai cấp đối kháng đã được giải quyết, không có xung đột thật sự mà chỉ có mâu thuẫn giữa cái tốt và cái tốt hơn”.

Tiếc là GS Quang đã không đọc nốt vế sau cái câu của anh hề già đã nói với nhà vua “Đã làm Quan thì chớ làm hề”...
-------------
* Hình ảnh đã đăng tải trên trang OF, chỉ có tính minh họa, không liên quan đến nội dung bài viết.

VÌ SAO TRUNG QUỐC LẬP "VÙNG NHẬN DẠNG PHÒNG KHÔNG" Ở BIỂN HOA ĐÔNG?..

TNO - Trung Quốc công bố thành lập vùng nhận dạng phòng không mới tại biển Hoa Đông chủ yếu là nhằm khẳng định chủ quyền của mình với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và muốn Nhật phải thừa nhận đang có tranh chấp chủ quyền với Bắc Kinh, trang tin uy tín của Mỹ The Christian Science Monitor (CSM) cho biết hôm 25.11.

Nhật Bản đã lên tiếng khẳng định không công nhận vùng nhận dạng phòng không mới của Trung Quốc, với việc Ngoại trưởng Nhật Fumio Kishida gọi đây là một “hành động đơn phương” và “không thể chấp nhận được”.

Động thái của Bắc Kinh khiến một số nhà quan sát quốc tế lo ngại về nguy cơ xảy ra xung đột quân sự tại vùng tranh chấp giữa 2 nước.

“Những hành động bất ngờ tại vùng nhận dạng phòng không của Trung Quốc có thể dẫn đến xung đột”, CSM dẫn lời ông Wang Jinling, một cựu quan chức quân đội Trung Quốc, hiện đang là Giám đốc tổ chức nghiên cứu an ninh San Lue tại Bắc Kinh (Trung Quốc).

Tuy nhiên, ông Wang nói thêm rằng cũng khó có khả năng xảy ra xung đột vì “ý định của Trung Quốc (khi thiết lập vùng phòng không mới - PV) không nhằm mục đích phô trương sức mạnh quân sự hay gây xung đột, mà là khẳng định chủ quyền” đối với quần đảo đang tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư.

Ông Wang cho rằng “giờ không phải là lúc quân đội hai nước so kè sức mạnh, nhưng là lúc để lãnh đạo hai bên so tài về trí khôn”.

Một nhà phân tích quân sự giấu tên người Nhật cũng có cùng nhận định với ông Wang.

“Cả hai nước đều muốn tránh không để xảy ra sự cố xung quanh Senkaku”, vị này nói với CSM.

“Quân đội 2 nước đã cực kỳ cẩn trọng để không đụng độ nhau cả trên không lẫn trên biển kể từ sau khi hai nước cùng tuyên bố chủ quyền với quần đảo này vào tháng 9.2012 và chỉ điều động tàu tuần duyên để ngăn cản nhau”, chuyên gia quân sự Nhật bình luận.

Tuy nhiên, khi cả hai phía có tuyên bố chủ quyền chồng lấn trên không và cùng tuyên bố sẽ cho chiến đấu cơ xử lý các vụ vi phạm, thì nhiều khả năng có thể xảy ra sự cố, chuyên gia Nhật nói thêm.

Bắc Kinh cũng giải thích trong thông báo đăng tải trên trang web của bộ quốc phòng nước này hôm 23.11 rằng, cũng giống như Mỹ, Nhật và các nước khác, vùng nhận dạng phòng không mới của Trung Quốc được thiết lập để “bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh hàng không”.

Nếu máy bay nước ngoài bay vào không phận này từ chối khai báo danh tính hay không tuân theo các chỉ dẫn của phía Trung Quốc, thì quân đội nước này “sẽ áp dụng các biện pháp phòng thủ khẩn cấp để giải quyết”, Bắc Kinh cho hay.

“Đây là một lời nhắc nhở cho Nhật Bản rằng Trung Quốc thật sự nghiêm túc và sẵn sàng án ngữ tại đó cho đến khi họ có được một sự nhượng bộ”, CSM dẫn lời ông Denny Roy, một nhà phân tích tại Trung tâm Đông Tây, nơi nghiên cứu văn hóa các quốc gia châu Á -Thái Bình Dương của Mỹ.

“Họ muốn Nhật Bản thừa nhận rằng có một sự tranh chấp chủ quyền ở đây" và đang có những bước tiến đến việc cùng kiểm soát quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, chuyên gia Mỹ này nói thêm.

Các quan chức tại Tokyo ngày càng tin rằng Bắc Kinh gây áp lực là nhằm thử thách quyết tâm của họ và nếu họ nhượng bộ về vấn đề Senkaku/Điếu Ngư, thì Trung Quốc sẽ lấn lướt các vấn đề khác, ông Denny phân tích.

Được biết, vào hôm 24.11, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel cảnh báo tuyên bố thành lập vùng nhận diện phòng không mới của Trung Quốc “làm gia tăng rủi ro do hiểu lầm và tính toán sai”.

Nhiều chuyên gia quân sự quốc tế và Nhật Bản cảnh báo khả năng xảy ra sự cố do hiểu lầm và tính toán sai là rất cao vì radar của quân đội Trung Quốc không đủ tiên tiến để phát hiện tiêm kích bay qua quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở tầm thấp.

Quần đảo này nằm cách bờ biển Trung Quốc đến hơn 322 km.

Hoàng Uy

HÀ NỘI, MÙA ĐẦU ĐÔNG

Hà Nội, mùa đầu đông (Nguồn: XNA)

THÀNG TÍN KHÔNG CHỈ CÓ LÚA VÀNG

TNO -Cứ tháng 9, 10, khách du lịch khắp nơi rầm rập lên Hà Giang xem lúa chín vàng ruộng bậc thang, ngắm hoa tam giác mạch ngập tràn các lưng núi.

Sau Tết âm lịch, lại ào ào du khách tìm đến, ngơ ngẩn với hoa đào phớt hồng, vỡ òa thích chí cùng hoa cải vàng rực bản làng...

Mình lên xã Thàng Tín (huyện Hoàng Su Phì), trước khi đi, đại tá Hoàng Đình Xuất, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng (BĐBP) tỉnh Hà Giang, lắc đầu: “Để gọi điện lên đồn, xem tình hình đường xá thế nào hẵng!”, và dặn: “Nhớ mang đủ mì tôm, lương khô, nước uống phòng khi sạt lở đường”.

Cứ nghĩ sự chu đáo của người lính già từng kinh qua mọi nhiệm vụ ở cả 12 đồn thuộc lực lượng BĐBP tỉnh Hà Giang, từ những ngày đầu đánh trả quân Trung Quốc xâm lược tháng 2.1979, cho đến dằng dặc 10 năm giằng co giữ đất và quyết liệt - khôn khéo trong công tác phân định biên giới, là quá lo xa, nhưng quả thực, con đường từ TP.Hà Giang lên địa đầu Lũng Cú chả là gì so với đường lên Thàng Tín.

Quãng đường 140 km từ TP.Hà Giang, gian nan bắt đầu từ thị tứ Tân Quang (huyện Bắc Quang).

Đang lò dò chui trong mây, cậu lái xe bỗng khuỳnh tay vần vô lăng sang phải đánh “huỵch”, khiến thùng sau xe Uoat bạt của Biên phòng tỉnh va “uỳnh” vào bờ đá, đứng khựng và tiếng nói, giờ mới cất lên sau gần 2 tiếng đồng hồ im lặng, miệng mắt dán chặt vào mặt đường: “May mà nó còn bật đèn chiếu xa!”.

Ngay sau vách đá trước mặt, lừ lừ hiện ra 1 chiếc xe IFA chất bao ngô lên tận nóc, xả khói đen mù mịt, máy rú lên như cháy nhà, ậm ạch bò ra giữa đường. “Có muốn đi đúng luật cũng chẳng được, vì mặt đường bé tí, lại trơn nhẫy sương mù thế kia!” - Tuấn, cán bộ biên phòng tỉnh thở dài và lắc đầu: “Đặc sản của Hoàng Su Phì là cua, nhưng loại cua này đã không ăn được, lại còn lao xuống vực, chết như chơi!”.

Cũng lạ cho cái đất Hà Giang, đã khó khăn thì chớ, lại còn gian nan đến cùng cực, ngay cả đường đi lối về.

Ở cánh phía tây, 2 huyện Xín Mần và Hoàng Su Phì cũng bao năm canh giữ biên giới giáp với Trung Quốc, nhưng ngược lại, hiếm khi có khách du lịch tìm đến, chẳng phải do không có cột cờ, hoa đào, hoa cải, tam giác mạch mà cũng một phần là do đường cụt đi lại xa xôi, sạt lở - tắc đường như cơm bữa.

Ngày nắng, đường từ thị tứ Tân Quang lên chỉ 80 km, nhưng đi từ sáng đến chiều như đánh vật.

Ngày mưa, đường  sá biến thành khối nhão nhoét và bất cứ vách taluy nào cũng có thể sạt lở. Cứ mỗi năm vào mùa mưa, báo tỉnh liên tục đăng tin bài về sạt lở đường, nhà cửa bị vùi lấp, người chết không thể bới cả quả núi tìm thi thể...

Đến nhà vệ sinh cũng không có, cô trò toàn phải... đi liều xuống lưng nhà dân phía trước, xong lại xách xô xuống nhà dân xin nước dội hoặc lấy xẻng xúc đất đổ lên, cho đỡ nặng mùi và đỡ bị dân trách móc!
Cô giáo Huyền

Muốn học, cũng không được

Đồn Biên phòng 211 - Thàng Tín nằm lưng chừng vách núi cao, quản lý 3 xã Thàng Tín, Pố Lồ, Thèn Chu Phìn của huyện Hoàng Su Phì, với gần 21 km đường biên và 9 cột mốc biên giới.

Trung tá Định, Đồn trưởng Thàng Tín nguyên là Đồn phó quân sự Lũng Cú, khẳng định: “Thàng Tín là đồn khó khăn nhất trong toàn bộ 12 đồn biên phòng của Hà Giang. Bộ đội thì quen gian khổ rồi, chỉ thương giáo viên - học sinh”, rồi rủ: “Lên bản làm vận động cùng anh em đi?”.

Từ đồn lên đến điểm Trường mầm non bản Ngài Thầu, phải vượt qua dốc, men theo sườn núi và xuyên nhờ qua ngõ - sân của cả chục nhà dân trong bản, mới tới nơi.

Đầu giờ chiều tới lớp học duy nhất của bản, thấy ngôi nhà trình tường đất cũ kỹ, nứt nẻ và tối om om với chỉ có 1 cửa ra vào, 1 cửa sổ, vắng hơn cả chùa Bà Đanh.

Đứng đến 20 phút, mới thấy một cô gái trẻ lật đật tay bế, lưng cõng, tay dắt mấy đứa lít nhít sấp ngửa chạy lên.

Em tên Huyền, giáo viên mầm non trông coi, dạy dỗ gần 30 trẻ trong bản. Mình ngạc nhiên: "Học sinh đâu hết rồi?", cô giáo lí nhí: "Về hết từ trưa ạ!". Mình khó hiểu: "Chương trình làm gì có chuyện cho học sinh học nửa ngày?".

Ngân ngấn nước mắt kể, nghe em nói xong mới thấy mình trách nhầm:

Bản Ngài Thầu toàn đồng bào Mông, cách trung tâm xã 4 km.

Không trường không lớp nên bọn trẻ, có may mắn theo hết bậc học... mầm non, cũng phải cuốc bộ ra xã học tiểu học.

Lớp học là ngôi nhà dân cho mượn, được xây dựng từ lâu, cũ kỹ theo tập quán người Mông, chút ánh sáng duy nhất nhìn rõ mặt người là 2 khuôn cửa chính - cửa sổ và chỉ hơi lờ mờ, lúc... gần trưa, dịp mùa hè khi nắng chang chang khắp nơi, làm chỗ học cho 15 đứa lít nhít, ghép từ độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo 3, 4, 5 tuổi.

Điện thắp sáng ư, cho dù là điện nước vàng ệch? Giấc mơ quá xa vời từ bao năm nay, bởi đến cả bản cũng chả có, nữa là lớp học.

Đèn - nến ư? Tiền đâu mà mua và mua đâu, khi thủ phủ Hà Giang cách nửa ngày đường đi xe máy và thị trấn huyện, tuy nhìn thấy ngay dưới chân núi, nhưng lên xuống cũng mất gần nửa ngày.

Cô giáo Huyền nghẹn ngào nói: “Em cũng muốn học sinh ăn học đàng hoàng, để đỡ bị khiển trách lắm chứ? Nhưng anh nhìn xem, duy nhất mỗi cái nhà làm phòng học. Học sinh sáng đến lớp, trưa về ăn cơm và ngủ luôn tại nhà. Muốn ăn tại lớp, cũng đâu có bếp. Muốn ngủ tại lớp, mỗi nền đất, không có nổi cái bàn, manh chiếu, tấm chăn như những điểm khác?”.

Rồi Huyền tức tưởi: “Đến nhà vệ sinh cũng không có, cô trò toàn phải... đi liều xuống lưng nhà dân phía trước, xong lại xách xô xuống nhà dân xin nước dội hoặc lấy xẻng xúc đất đổ lên, cho đỡ nặng mùi và đỡ bị dân trách móc!”...

Ước mơ... nhà vệ sinh

Cô Âu Thị Vị, Hiệu trưởng Trường mầm non Thàng Tín, cho biết: Năm học 2013 - 2014, có 172 học sinh học tại 11 nhóm lớp, ở trường chính và 5 điểm trường với 99% người  Mông, Tày, Nùng, Hán, La Chí.

Mình lè lưỡi: Lớp học chừng chục đứa, nhưng 3 - 4 dân tộc khác nhau, đồng nghĩa với việc cô phải biết 3 - 4 thứ tiếng của chúng, tuy rằng bập bõm, để hướng chúng vào thứ tiếng thứ 5: tiếng phổ thông.

Lên bản Ngài Trồ, thăm lớp học của 51 học sinh ghép nhà trẻ - mẫu giáo, bi bô 4 thứ tiếng (Tày, Nùng, La Chí, Hán).

Khoảng cách từ xã đến điểm trường 5 km, đường có nhiều khe - dốc, mùa mưa sạt lở học sinh lẫm chẫm dắt nhau đi học, đến lớp có khi lấm lem như ma bùn. Cứ cuối tuần, các cô giáo lại đi bộ ra điểm chính mua thực phẩm ăn cả tuần, dịp mưa lũ tắc đường, chuyện phải ở lại ăn cơm với muối trắng là rất bình thường.

Ngồi nói chuyện về giáo dục vùng cao, Phó chủ tịch UBND xã Thàng Tín, Bùi Tuyên Hùng nhẩn nha: “Trên này khổ quen rồi nên chẳng dám đề xuất gì, chỉ dám xin mấy cái nhà vệ sinh!” và lý giải: “Hà Nội xây mỗi cái nhà vệ sinh mà chi những 1 tỉ đồng, số tiền ấy chúng tôi làm được cả nghìn cái!”.

Chợt nhớ câu chuyện của trung tá Định, Đồn trưởng, kể: “May nhờ mấy nhóm chuyên đi du lịch và báo chí, nên 2 năm nay, người ta cũng biết đến xã Thàng Tín rất nhiều ruộng bậc thang và đẹp vào mùa lúa chín tháng 9-10, nên thi thoảng cũng có người dưới xuôi lên thăm xã!” và thở dài: Mỗi năm, cả vùng Thàng Tín mới làm được 1 vụ lúa vào dịp tháng 9-10, cũng bởi vì thời tiết quá khắc nghiệt. Cái đẹp của vụ mùa duy nhất, không chỉ kết tinh từ những tảo tần - nhẫn nhịn - chấp nhận của những người dân nơi địa đầu Tổ quốc, mà còn chắt lại, mặn đắng trong những cảnh người đói khổ, thiếu thốn đến nao lòng...

Bao năm nay, ở Thàng Tín, không chỉ có lúa vàng...
---------------------------------------------------
* Nhan đề bài viết không phải nguyên bản đăng trên TNO.
* Bài viết có sử dụng hình ảnh của bạn Hùng Color Martiz

THƯƠNG "NGƯỜI GIEO CHỮ", TRÊN ĐỈNH TẢ LÓ SAN

Mai Thanh Hải - Từ Trung tâm xã Sen Thượng (Mường Nhé, Điện Biên) lên đến bản Tả Ló San, ngay sát đường biên giáp với Trung Quốc, phải đi bộ và xe máy đúng 30 km đường xuyên qua rừng già âm u, dốc núi dốc ngược, san sát cột mốc 14 - 15 - 16.

Bộ đội Biên phòng Đồn Sen Thượng công tác tuyến đường này, ai cũng đi theo đội hình - cảnh giác từ mọi tiếng động lạ...

Ấy thế mà 2 đứa "chúng nó" - 2 cô giáo sinh năm 90,91, quê mãi tít Hòa Bình - Hải Dương, cứ đều đặn mỗi tuần 2 lần lùi lũi ra xã - vào bản, mặc trời nắng mưa, lũ lụt, đất lở, núi sập.

Hỏi, "chúng nó" bảo: "Phải ra mua lương thực - thực phẩm và để nghe... tiếng người!".

Băn khoăn: "Đi lại nhiều làm gì cho vất vả?", nhưng có đi cùng chúng nó vào bản, mới thấy cái chặng đường ra vào cuối tuần, có khi lại là "cứu cánh", để bám giữ niềm tin vào sự lần hồi kiếm đồng lương và mong manh giữ tuổi trẻ, chờ sự đổi thay công tác sau 3 năm dằng dặc bám bản, giữ trường...

Không điện sáng, không sóng điện thoại, không tivi, không cả sóng phát thanh nói tiếng Việt và dĩ nhiên, tiếng Kinh phổ thông, chỉ hãn hữu lắm mới gặp trong bản, khi có bộ đội Biên phòng ghé qua...

"Chúng nó" kể: Ngày nấu 1 bữa cơm, ăn cho cả ngày, dè sẻn từ giọt nước mắm; 2 ngày 1 lần, lọ mọ vào rừng kiếm củi; 3 ngày 1 lần, dắt nhau đi 6 km lên đỉnh cao có sóng điện thoại, nhắn tin - gọi điện cho người thân hoặc ra ngoài Trường chính, báo cáo công việc...

"Ngày 20/11 và 8/3, chúng em mua rượu uống say và ngồi trên giường, thi nhau hát!" - "Chúng nó" hồn nhiên kể vậy, khi nghe mình hỏi về ngày 20/11 sắp tới và bảo: "Cả xã toàn những điểm bản thế này, có được chuyển, cũng chỉ vậy mà thôi!"...

Trước khi về, mình định nhờ Trung úy Lò Văn Huyền, Đội trưởng Vận động quần chúng của Đồn Biên phòng Sen Thượng: Trước ngày 20/11, mua giúp mấy thùng mì tôm thay hoa, mang vào tặng "chúng nó", nhưng Huyên bảo: "Chả biết ngày ấy, mưa lũ có sạt đường hay không mà vào?", khiến mình cứ lẩn thẩn mãi, về cái khái niệm "người gieo chữ", "người lái đò" mà báo chí đang ầm ầm tung hô, những ngày này...

ÁO ẤM TRÊN ĐỈNH TẢ LÓ SAN (SEN THƯỢNG, MƯỜNG NHÉ, ĐIỆN BIÊN)

TẢ LÓ SAN - 14 NĂM TĂM TỐI

AABC - Lập bản mới, lên biên giới giữ đất từ 14 năm nay nhưng dân số của cả bản Hà Nhì, cố mãi mới đạt con số 14 hộ với đúng 69 nhân khẩu, sống trong cảnh đói ăn triền miên (từ đầu năm đến nay, bộ đội Biên phòng phải cứu đói 3 lần, mỗi lần 15 kg gạo/khẩu), tối tăm không điện chiếu sáng, không sóng điện thoại, không tivi - đài đóm...

Tấm hình này chụp lớp học chung cho cả Tiểu học và Mầm non ở điểm Bản, nơi "sống - chiến đấu - lao động" của 2 cô giáo trẻ người xuôi đã mòn mỏi, cô đơn bám bản mấy năm nay, trông giữ 7 học sinh Tiểu học (lớp ghép từ 1 đến 3) và 6 đứa lít nhít Mầm non.

Mình sẽ từ Hà Nội lên TP.Điện Biên, thêm 1 ngày trời ngồi Uoat Biên phòng vào tới Đồn nằm nơi xa hút Mường Nhé và đi bộ 15 km lên tới bản. Nhất định là như vậy!..

Đã cùng các bạn trong AABC xin được 1 màn hình tivi, 1 đầu đĩa VCD, mua giá ưu đãi 15 chiếc radio chạy pin tặng cho các hộ dân trong bản, 2 cô giáo và đang hì hục xin thêm ít chăn chiếu, quần áo, tất mũ, đồ ăn cho bọn trẻ con.

Anh em Biên phòng hớn hở: "Anh cứ có bao nhiêu mang lên đây, bộ đội em gùi cõng mang vào cùng anh hết, bao nhiêu cây cũng đi được!" nhưng buồn rầu: "Trong ấy điện không có, xem tivi sao anh?", khiến mình cũng oải hết cả người: 1 máy phát điện chạy bằng sức nước 3 KW, thêm 1.200m dây dẫn điện từ suối về bản, cũng trên 20 triệu đồng.

Xin đâu ra để xóa mù, đuổi đêm cho bản Hà Nhì thêm động lực, yên tâm giữ mốc giới - đất đai địa đầu Tổ quốc?..

Tự dưng lại ước: Lãnh đạo TP. Hà Nội cho xin 1 cánh cửa nhà vệ sinh tiền tỷ, để bản địa đầu có chút vàng leo lét, sáng qua đêm?..
----------------
Xem thêm bài trên trang của Đài PTTH tỉnh Điện Biên nói về thực trạng Bản hiện nay và khó khăn quá, một số hộ đã bỏ khỏi chỗ ở, khiến các hộ khác cũng đang có ý định bỏ theo. Nếu cả bản bỏ biên giới, thì cột mốc địa đầu Tổ quốc, sẽ ra sao?.. XEM Ở ĐÂY

CHỈ HỌC NỔI NỬA NGÀY...

AABC - Từ Đồn Biên phòng 211 - Thàng Tín (Hoàng Su Phì, Hà Giang) lên đến điểm Trường Mầm non bản Ngải Thầu, phải vượt qua núi, men theo sườn núi và xuyên nhờ qua ngõ - sân của cả chục nhà dân trong bản, mới tới nơi.

Đầu giờ chiều tới lớp, thấy ngôi nhà trình tường đất cũ kỹ, nứt nẻ và tối om om với duy nhất 1 cửa ra vào 1 cửa sổ, vắng hơn cả chùa Bà Đanh.

Đứng đến 20 phút, mới thấy 1 cô tre trẻ lật đật tay bế, lưng cõng, tay dắt mấy đứa lít nhít sấp ngửa chạy lên.

Em tên Huyền, giáo viên Mầm non trông coi - dạy dỗ gần 30 đứa lít nhít trong bản.
Hỏi: "Học sinh đâu hết?", lí nhí: "Về hết rồi ạ!".

Hỏi: "Em ở đâu lên đây?", càng lí nhí: "Em vừa về đến Trường chính, định và bát cơm thì thấy các anh ở Đồn Biên phòng đi lên, nghĩ có thể mọi người rẽ qua thăm điểm Trường nên chẳng kịp ăn, chạy lên mấy nhà gần lớp, đưa học sinh đến!".

Khó hiểu: "Chương trình làm gì có chuyện cho học sinh học nửa ngày?".

Ngân ngấn nước mắt kể, nghe em nói xong mới thấy mình trách nhầm:

Lớp học là nhà dân cho mượn, xây dựng từ tám hoánh hồi nào cũ kỹ đúng phong tục, chút ánh sáng duy nhất cho rõ mặt người là 2 khuôn cửa chính - cửa sổ và chỉ hơi lờ mờ, lúc... gần trưa, dịp mùa hè khi nắng chang chang khắp nơi (dĩ nhiên, mùa đông trên vùng cao Thàng Tín, mây phù đặc quánh quanh năm, học sinh Mầm non, họa may mới đến lớp khi bố mẹ đi chợ búa - giỗ chạp cả ngày, bắt cô giáo làm bảo mẫu trông từ sáng đến đêm).

Điện thắp sáng ư, cho dù là điện nước vàng ệch?. Giấc mơ quá xa vời từ bao năm nay, bởi đến cả bản cũng chả có, nữa là lớp học?..

Đèn - nến ư?. Tiền đâu mà mua và mua đâu, khi thủ phủ Hà Giang cách nửa ngày đường đi xe máy và thị trấn huyện, tuy nhìn thấy ngay dưới chân núi, nhưng lên xuống cũng mất gần nửa ngày?..

Và sự ngân ngấn, thành nước mắt lăn dài trên má: "Em cũng muốn học sinh ăn học đàng hoàng, để đơ bị khiển trách - kỷ luật vì không hoàn thành nhiệm vụ lắm chứ?. Nhưng anh nhìn xem, duy nhất mỗi cái nhà làm phòng học. Học sinh sáng đến lớp, trưa về ăn cơm và ngủ luôn tại nhà. Muốn ăn tại lớp, cũng đâu có bếp?. Muốn ngủ tại lớp, mỗi nền đất, không có nổi cái bàn, manh chiếu, tấm chăn như những điểm khác?" và tức tưởi: "Đến nhà vệ sinh cũng không có, cô trò toàn phải... đi liều xuống lưng nhà dân phía trước, xong lại xách xô xuống nhà dân xin nước dội hoặc lấy xẻng xúc đất đổ lên, cho đỡ mùi và đỡ bị dân trách móc, mắng chửi!"...

Rời Thàng Tín xuống núi, tới thị trấn Vinh Quang của huyện Hoàng Su Phì, đọc mạng mới biết: Hà Nội vừa phê duyệt xây dựng 15 nhà vệ sinh, trị giá mỗi nhà 1 tỷ đồng.

Không nén nổi, chửi: "Mẹ!. Chỉ cần cái vẩy rơi rớt của số ấy thôi, bộ đội - giáo viên và dân bản cũng xây đủ 1 nhà vệ sinh, kéo 1 đường nước và làm 1 gian bếp, cho gần 30 đứa trẻ con lẫm chẫm thực học ra học, cô giáo thực dạy ra dạy!".

Không có những đứa trẻ, con người, lớp học trên vùng biên giới, giữ đất - giữ mốc và ngăn chặn mọi âm mưu cướp bóc - phá hoại - lấn chiếm từ bên kia biên giới này, chắc gì họ được yên lành mà ăn chơi, ngủ nghỉ, nữa là đi vệ sinh trong những nơi tiền tỷ?..

ĐẶC SẢN... MỲ TÔM, Ở VÙNG BIÊN THÀNG TÍN

AABC - Nó 3 tuổi bé tý, nhỏ hơn cả cái kẹo mút, mới đi học Mầm non nên ăn trưa rất chậm.

Các bạn ăn xong từ lâu, được cô giáo đưa lại lớp, trải chiếu cho năm ngủ trưa cả đống như cá hộp úp thìa rồi, nó vẫn ngồi lập cập xúc từng hạt, trệu trạo nhai cho xong bát cơm không, chan nước canh nổi ít váng mỡ, theo tiêu chuẩn "không người lái".

Thấy tụi mình tanh tách chụp hình, nó mếu máo, nước mắt lưng tròng và òa khóc nức nở - tức tưởi, thương thương là...

Chỉ đến khi cô giáo bụng bầu tướng, bế xốc lên lau nước mắt, vuốt tóc rối bung dỗ dành, nó mới tạm nín, nấc nghẹn dỗi hờn.

Cô giáo thở dài: "Mỗi mình em vừa trông, vừa dạy, vừa nấu ăn trưa cho vài chục đứa. Xong là cho chúng đi ngủ, dọn bàn ghế - bát đũa, đến giờ mình cũng chưa kịp ăn trưa, nên cũng đành để nó tự xúc ăn cơm không vậy!".

Tự dưng lại nghĩ lẩn thẩn: Bao gia đình trong miền Trung đang "bội thực" mỳ tôm, chán chả buồn nhận từ các đoàn cứu trợ, nếu "phát động" thu nhận gửi cho con trẻ vùng cao biên giới, chắc họ vui lắm và cô trò chả phải trệu trạo - tất tưởi từng bữa thế này...

Thương, cả cô lẫn trò trên địa đầu biên giới Thàng Tín (Hoàng Su Phì, Hà Giang).
------------------------------
* Tìm hiểu về hoạt động của Chương trình Áo ấm Biên cương, giúp học sinh xã Thàng Tín nói riêng và các tỉnh biên giới phía Bắc, tại http://aoambiencuong.com

BIÊN GIỚI HÀ GIANG, MÙA HOA TAM GIÁC MẠCH