CÓ MỘT THỜI, LOẠN LẠC?..

Nguyễn Ngọc Tư - Có con, chuyện con có bồ cũng tự nhiên như nó ho, sổ mũi hồi vài ba tuổi. Nghĩa là cũng quan trọng đó, nhưng không nguy cấp tính mạng, thủng thẳng lo được.

Hiểu biết chung quanh chuyện trai gái hồi trước chỉ trông cậy vào lời khuyên bảo mù mịt hoang đường  của người già, giờ thì kiến thức đâu cũng có, từ trường học, sách, mạng…

Con biết chắc hôn môi tuyệt đối không có bầu, mình đỡ phải nói gần nói xa chuyện chạm da va thịt, những thứ mà nói bằng lời cũng sượng.

Chỉ phải nhắc con: Nhớ chọn người tử tế.

Vài ba năm trước một bà mẹ vô lo còn nghĩ vậy khi con đưa bồ về nhà ra mắt, giờ thời thế trở quẻ, yêu là mạo hiểm rủi ro như leo núi.

Đi bên những bờ vực.

Bất trắc không phải ở những khúc quanh, từng gờ đá, mà từ người bạn đường thân thiết nhất.

Cái câu “chọn người tử tế” tưởng nhẹ tênh, hóa ra là một nhiệm vụ xương xẩu.

Tử tế sống chung đến nửa đời cho đến khi vợ bị chồng đẩy xuống sông.

Tử tế yêu nhau cho đến khi oằn dưới những nhát dao quyết liệt từ tay bồ giữa một cuộc cãi cọ chẳng đáng gì.

Mấy anh bạn đào hoa lúc này không biết đã có chút lấm lét chưa, khi nhắc đến chữ ‘bồ”.

Những cuộc chia tay cho đến lúc này xảy ra êm đẹp, chưa cô nào đặt kíp nổ trong xe để úm ba la hai đứa chết chùm.

Nhưng chưa chẳng có nghĩa là không có.

Những bờ vực luôn mở khi những người yêu nhau còn nghĩ anh ấy hoặc cô ấy là của mình.

Da thịt nọ của mình, cứ nghĩ rơi vào tay người khác thôi là đã không đành.

Cầm tù nhau bằng cái khóa thề mang tên “mãi mãi” coi bộ không chắc ăn, kết luôn án tử.

Cái bi kịch “của mình” này cuốn Nguyệt thực nổi tiếng của Trung Quốc viết rồi, cả chương Ba là quang cảnh nông trường chăn nuôi phá sản, những nông dân đi giành lại những thứ “của mình”.

Một cô bé vì quyết liệt giữ cái nồi nấu cám mà bứt đứt lìa cánh tay. Ôm cái nồi vẫn còn cánh tay bé bỏng kia bám cứng trên quai, gã thắng trong cuộc cướp bóc đem về treo trên giàn bếp.

Mới nhớ ra đứa bé ấy là đứa con rơi “của mình”.

Mẹ đứa nhỏ dặn nó phải cố giành nồi nấu cám cho bằng được để làm quà nhận lại cha.

Ngoài mấy bài giảng tập hợp thành sách của những vị thiền sư bày trên kệ sách tôn giáo, chẳng thấy trường lớp nào dạy cách buông bỏ.

Giữ rịt, vơ níu bất chấp từ những lĩnh vực nhập nhoạng như chính trị, hào nhoáng như giới giải trí, đến lãng mạn như tình yêu.

Xưa, phải lòng người mua chiếu mà anh bán chiếu Cà Mau buồn thỉu buồn thiu, nghĩ người ta đã có đôi rồi, thôi mình vác cặp chiếu bông trở về.

Giờ yêu đơn phương mãi không được đáp tạ, tưới xăng mồi lửa người thương giữa đường.

Lan trong tuồng cải lương nổi tiếng Chuyện tình Lan và Điệp không buông bỏ được nên chết héo chết sầu, Lan bây giờ không buông bỏ được xách mã tấu chạy đến đám cưới của thằng bồ vừa kịp cũ.

Sinh viên có kiểu thanh trừng người yêu bằng dao kéo, ca sỹ có kiểu lên báo hài tội bồ cũ của ca sỹ, chính khách cũng có kiểu riêng thanh toán đồng chí của mình.

Không tin, mời coi báo.

Bỗng sến và xưa quá cỡ cái bảng lảng của buổi tiễn đưa người yêu đi lấy chồng, có người đứng lặng trông, xác pháo tan nát lòng.

Nhạc của thời loạn lạc mà thấy tình yêu dường như lành lặn, không vết chém, không hận thù.

Là chỗ nương tựa giữa buổi đạn nổ pháo cày

Là nín nhịn hy sinh, thôi em về với người ta, quên thằng nhạc sỹ nghèo này đi.

Có ông còn nhận thẳng thắn nhận ra chuyện người tình không lấy mình lựa chọn sáng suốt, từ “con đường em theo đó đúng hay sao em”, quay ngoắt lại nói con đường em đi đó đúng đấy em ơi.

Tình yêu là một vết thương không kín miệng, mấy ông danh nhân nói vậy.

Lâu lâu chảy chút máu chơi, cho thú vị đời, chẳng chết ai.

Nhưng giờ người ta chảy máu đến chết dưới tay người yêu nhiều quá, những cái vực mở hút sâu khi thời thế khiến thiên hạ sống ngày càng táng tận ráo riết.

Nụ hôn sẽ có vị gì khi nghĩ tới bồ bịch đang giấu dao trong áo?..

Cuộc đời đúng là kinh ngạc hết sức, tưởng đã thấu hiểu đến đáy của phi đạo đức rồi, mà đáy vẫn đầy những ngách hang ngoắt ngoéo.

Chẳng lẽ đổ lỗi cho củ gừng Tàu tẩm độc, ai ăn vào cũng phát điên?..
----------------------------------
* Nhan đề bài viết do MTH đặt lại, không phải nguyên bản của tác giả Nguyễn Ngọc Tư.
* Hình ảnh đăng trên Xóm nhiếp ảnh, chỉ có tính chất minh họa, không liên quan đến nội dung bài viết.

ĐỔI MỚI ĐỂ... TIẾN LÊN?.

Mai Thanh Hải - Đi dọc các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, càng những tỉnh nghèo càng thấy nhiều khẩu hiệu.

Khẩu hiệu chăng ngang đường, quấn quanh gốc cây, đầy ứ ở các trụ sở từ thôn xóm đến tỉnh huyện và "lan tỏa" xuống cả các đầu ngõ xóm, trước cửa nhà dân.

Nội dung thì đủ loại, từ ca ngợi Đảng - Bác Hồ cho đến thực hiện các phong trào của MTTQ, ngành Văn hóa Thông tin, gọi tuyển quân nhập ngũ, cho đến Kế hoạch hóa gia đình, tiêm phòng chó dại... cứ choang choang như mệnh lệnh chiến đấu, đọc xong u hết cả đầu.

Thế nhưng, ấn tượng nhất với mình là khẩu hiệu "Đổi mới để tiến lên", treo trước cửa nhà một số hộ dân thuộc huyện Đại Lộc (Quảng Nam).

Chả hiểu cái sự "đổi mới" ở tỉnh này "đầu cua tai nheo" ra sao, nhưng điều mình biết rõ là Quảng Nam vẫn nghèo, như 20 năm trước, khi mình mới đến công tác ở xứ Quảng và Đại Lộc nói riêng Quảng Nam nói chung phải vắt chân lên cổ mà chạy, may ra mới kịp Hội An, Đà Nẵng...

Thấm thía: Càng nơi nào nghèo khổ, thiếu thốn càng nhiều... khẩu hiệu!..

ĐÁ TRƯỜNG SA VEN BỜ SÔNG GIỚI TUYẾN

Mai Thanh Hải - Mình nhớ cách đây mấy năm, không chỉ Hải quân mà các địa phương trong cả nước cứ sôi sùng sục lên vì những Lễ tiếp nhận - đặt đá chủ quyền Trường Sa với ồn ào báo chí, hân hoan trống giong cờ mở, cùng bao nhiêu ý nghĩa - tầm quan trọng cứ choang choang.

Bẵng đi một thời gian, vừa rồi đi qua một số tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, tìm đến những nơi đang đặt đá chủ quyền để tìm hiểu, thấy mỗi nơi có cách đặt mỗi khác tùy theo điều kiện - sự quan tâm của địa phương.

Tuy nhiên, điểm giông giống nhau là ở nơi để đá chủ quyền, cỏ giả bắt đầu mọc um tùm, bia đá hình như ít được lau chùi và cây bàng vuông tặng kèm, chả hiểu sao nhiều nơi cứ gật gù chết lụi...

Tự dưng cứ thấy tiêng tiếc: Để có 1 viên đá san hô to rộng chắc chắn, đủ điều kiện chuyển lên tàu vận tải mang về đất liền gọt mài viết vẽ, biến thành bia đá chủ quyền mang đi tặng các địa phương, không biết bao nhiêu mồ hôi - công sức và cả máu của lực lượng Công binh Hải quân.

Với từng ấy điểm đảo, móc lên mỗi điểm gần trăm viên đá "đủ tiêu chuẩn", tổng số lượng có khi lên đến cả nghìn viên, chở về chỉ vài chuyến tàu nhưng chở đá từ đất liền ra để... "bù" vào số mang về, có khi gấp đến vài lần. Tương ứng với đó là hàng vạn công sức bộ đội, xăng dầu và tỷ thứ khác nữa, không thể đong đếm được bằng tiền bạc, như trong đất liền.

Đơn cử như tỉnh Quảng Trị.

Cách đây 2 năm, đúng dịp kỷ niệm 39 năm giải phóng Quảng Trị (1/5/1972 - 2011), 36 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, sáng 30/4/2011, tại Khu di tích đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức trang trọng Lễ thượng cờ trên kỳ đài và lễ tiếp nhận đá chủ quyền Trường Sa và trồng cây bàng vuông tại khu di tích này.

Các vị lãnh đạo tỉnh Quảng Trị và đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh tham dự lễ đã xúc động trong giây phút thiêng liêng của lễ thượng cờ.

Sau lễ thượng cờ, tỉnh Quảng Trị đã tiếp nhận 21 hòn đá từ các đảo, điểm đảo trong quần đảo Trường Sa và những cây bàng trái vuông - Một loại bàng đặc trưng chỉ có ở Trường Sa biểu tượng cho chủ quyền của Tổ quốc Việt Nam trên biển Đông do Bộ Tư lệnh Hải quân và nhân dân Trường Sa trao tặng.

Những cây bàng quả vuông và đá chủ quyền được trồng - đặt trong khuôn viên của Khu di tích đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải.

2 năm ở đất "gió Lào cát trắng", dù được chăm sóc rất kỹ càng cẩn thận, nhưng đến nay, một số cây bàng vuông đứng cạnh bia đá chủ quyền đã chết ngoẻo, khiến Ban Quản lý Di tích phải nghĩ đến cách... kiếm bàng vuông ngoài đảo Cồn Cỏ vào trồng thay thế.

Dẫu vậy, đá chủ quyền Trường Sa ven bờ sông giới tuyến vẫn đứng vững chãi, cho dù màu sơn ghi tên đảo có phôi pha, cỏ dại xờm dưới đế bê tông và cây bàng vuông thay thế, đang chờ được ươm gieo trong lùm che bô nhếch lá dừa...

Hòn đá vốn vô tri vô giác, dù có sơn phết kẻ vẽ đặt trong tủ kính, nhưng không quan tâm đến nó hoặc dựng đặt theo kiểu phong trào, thì nó vẫn cô đơn là đá. Nhưng hòn đá xù xì bình thường, được thực sự trân trọng, từ những việc chăm sóc cụ thể với tình cảm, kỷ niệm thật về vùng biên đảo thiêng liêng Tổ quốc, tít ngoài xa khơi, thì đó thực sự là đá chủ quyền đất nước...

... nên mỗi lần qua Quảng Trị, mình đều dừng ngắm Tổ quốc với hình hài Trường Sa.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

KHÔNG ĐỂ... "CHẶT CHÉM"

Mai Thanh Hải - Mỗi lần đi miền Trung - Tây Nguyên, đều gấp gấp thời gian để dừng lại Hội An (Quảng Nam), không được 1 buổi trưa thì cũng ăn bữa cơm và 1-2 tiếng nghỉ, sau mới lại dặm dài thiên lý.

Không vì thích ngắm cảnh phố cổ, bởi so với Hà Nội, phố Hà Thành cổ gấp trăm lần, cũ kỹ gấp trăm lần và dĩ nhiên cũng bô nhếch - tàn tạ gấp nghìn lần.

Phố cổ Hội An chỉ thu hút được anh chị em khoai Tây tò mò và những người mới đến lần đầu, thích xanh đỏ tím vàng, chứ với mình thì quá thân thuộc - quen biết đến... bình thường, coi như phố nhà và có khi bây giờ vào mê trận phố cổ trên mạn Bờ Hồ, mình thấy ngỡ ngàng hơn.

Không vì mua sắm đèn lồng, vải vóc hay đồ lưu niệm. Tuy rằng ở Hội An, hơi bị khó tìm đồ Tàu khựa bởi mọi thứ ở đây, đều do người dân Hội An làm ra.

Có 1 chuyện thế này: Buổi trưa hôm rồi, mình ngồi tránh cái nắng miền Trung chát chúa ven đường trong phố, anh chàng bán đèn lồng đang mướt mải làm đèn, nhiệt thành gọi vào tránh nắng. Nói chuyện 1 lúc, anh chàng bật đủ loại đèn cho mình xem, kể mọi "tính năng tác dụng" của các loại đèn, dù thừa biết mình chỉ chui vào tránh nắng và sau đó chỉ cần mình trả lời câu hỏi: "Ngoài Bắc, sao người dân cứ thích treo đèn lồng Trung Quốc?. Nếu bảo vì rẻ, thì đèn Hội An rẻ hơn nhiều mà!". Khi mình kể chuyện Tết rồi ngoài Hải Phòng, chính quyền cơ sở vận động người dân treo đèn lồng Tàu, dân ta miễn cưỡng mua và lấy giấy cắt sao vàng đè lên chữ Trung Quốc, anh bán đèn cười sặc: "Tự mình làm mất công mình!".

Mỉnh thích Hội An, đơn giản chỉ vì có rất nhiều chỗ ăn uống bình dân vỉa hè, trong ngõ, ven sông, kề bãi biển rất ngon, chủ quán chiều khách và đặt biệt không có kiểu chặt chém, nâng giá, bắt ép... như ngoài Bắc (thậm chí ở địa phương du lịch gần kề như TP. Đà Nẵng, cũng  bắt đầu xuất hiện đủ kiểu chặt chém).

Ở khu vực Cửa Đại, chéo với Khu nghỉ Cát Vàng, đi vào sâu trong ngõ chừng 700m có 1 quán tên là Minh Vinh, chỉ đơn giản là mấy dãy bàn nhựa cũ dưới mái lá, sau căn nhà cấp 4, ngay kề bờ sông Hoài, ngõ vào bé tý tẹo, nhưng mình mê mê là...

Quán này nhiều món ăn đã đành, từ chủ đến nhân viên đều nữ, ngay trong xóm rất rạch ròi chuyện nấu nướng. Khách gọi món làm lâu, giải thích cặn kẽ ngay việc ngồi lâu, phải đợi và "tư vấn" ăn món này món khác, nếu khách mới đến, có con trẻ - người già hoặc ở vùng miền khác, mới lần đầu tiếp xúc với món ăn miền Trung vừa cay đến xé lưỡi vừa chua đến sứt răng.

Cũng gần Khu nghỉ Cát Vàng, ngay bãi biển Cửa Đại, mình hay mò váo quán Mỹ Lệ, nếu rảnh rang thời gian, vừa ăn uống vừa tắm biển, ngắm Cù Lao Chàm, tận hưởng nắng gió và nhất là ngắm... chị em khoai Tây khoai ta mặc 2 mảnh, hì hục tắm biển, nghịch cát, mát hết cả mắt.

Thích quán này ở chỗ, khách quen hay lạ, Tây hay ta vào ngồi, dù gọi ê hề đồ ăn hay chỉ 1 lon nước, cũng được phục vụ chu đáo như nhau, ngồi từ sáng đến tối cũng không bị đuổi đánh, lườm nguýt, cạnh khóe, thậm chí tính "tiền ngồi" như các điểm du lịch khác.

Có khi khách muốn ngồi cả đêm, chủ quán dọn hàng kéo cửa, ngái ngủ dặn khách: "Khi nào về, nhớ tắt cái bóng điện!" và kệ, dù khách có gật gù ngồi đến đêm, say xỉn nằm lăn đến sáng bạch, tiện ngắm bình minh, tiện dọn hàng cùng nhà chủ.

Mình thích Hội An ở cách làm du lịch tưng tửng như vậy.

Chuyên nghiệp đấy, được đào tạo và giáo dục nhận thức hàng tháng hàng năm từ chính quyền cho đến người quản lý, nhưng cứ lam lũ - bình thường như thể khách đến với mình là lẽ đương nhiên, không cần chèo kéo, túm gọi, mời mọc.

Cái sự mời gọi, dưới cái tên "xúc tiến thương mại - du lịch", không đao to búa lớn, chả cần Hội thảo - Hội nghị hay viết sách, làm sổ tay (béo mấy ông bà nào thầu vụ này), mà chỉ đơn giản là coi khách như người thân quen trong nhà, được đến mọi nơi trong nhà, sinh hoạt ăn uống bằng tất cả thực phẩm - vật dụng trong bếp nhà tôi có, không có chuyện cỗ trên - mâm dưới và gặp nhau ở nhà mình rồi, khi nào cũng cười thân thiện - thương yêu.

Thời buổi kinh tế khó khăn, doanh nghiệp - doanh nhân ở đâu cũng ngửa mặt nhìn giời gọi... minh chủ, nhưng ở Hội An, chả khi nào thấy vắng khách Tây ta lũ lượt dạo phố, nhung nhúc tắm biển và hùng hục ăn uống trong các nhà hàng, vỉa hè, ngõ xóm, bờ biển... mới biết tác dụng của việc "biết làm du lịch" quan trọng đến nhường nào.

Với mình thì đơn giản: Minh chủ nào, thiết chế nào thì cũng phải ăn phải uống, chứ chẳng ai hít khí giời để sống cả. Thế nhưng để được ăn uống trong tâm trạng thoải mái, không ngay ngáy lo bị cứa cổ, nắm đầu hoặc cãi nhau vung tý mẹt, với đúng đồng tiền ít ỏi thời khốn khó này, thì khó mà tìm được cái gọi là địa điểm, như Hội An quen thuộc với mình...

Làm kinh tế, đảm bảo xã hội và cả giữ ổn định chính trị, mà không lo được cái mặc ấm thân, đồ lo ấm bụng cho đồng bào, mà cứ nhăm nhăm bịt mồm, bít cổ, thộp gáy, còng tay... thì còn lâu mới tìm được câu "tâm phục, khẩu phục" trong dân.

Mình cứ nghĩ: Quản lý - điều hành 1 địa phương, sao phải như khẩu hiệu ngày xưa bao cấp "Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi" giống như ở Hội An, cả người dân địa phương và khách du lịch đều có lợi, người có chút tiền cất túi, kẻ có tý vui vẻ ra về, mới thực là chuẩn.

Thời buổi này, cố gắng mà tránh, để khỏi bị chặt chém, nhất là khi rời nồi cơm nhà đĩa rau luộc bát nước mắm ớt, ra ngoài đường đầy búa đầy dao... He! He!..

Tiện thể giới thiệu mọi người mấy món ăn bình dân giá rẻ ở Hội An, cho lành.
----------------------------------------------------------------------------------------------

ĐƯỜNG DÀI PHÍA TRƯỚC

Dừng nghỉ giữa chặng đường đi dọc đường Hồ Chí Minh qua các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên (đoạn thuộc địa phận huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum), giữa buổi trưa ào ạt mưa rừng. Mùa này, Tây Nguyên bắt đầu vào mùa mưa, đi đến đâu cũng thấy ảm đạm, ướt át mởi mưa gió bão bùng. Miên man những ngày mưa để càng thấy thía: Đoạn đường phía trước còn dài và gian khổ lắm lắm...